Kıdem tazminatı her iş ilişkisinin sonunda ödenmez. Hangi hâllerde hak kazanılır, nasıl hesaplanır ve ne kadar süre içinde talep edilmelidir?
Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği süre karşılığında, iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi hâlinde ödenen bir tazminattır.
Temel şart: En az bir yıl çalışma
Kıdem tazminatına hak kazanmak için işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birlikte değerlendirilir.
Hangi hâllerde ödenir?
- İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi
- İşçinin haklı bir nedenle (örneğin ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık sebepleri) sözleşmeyi feshetmesi
- Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılma
- Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması için işten ayrılma
- Gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurarak SGK'dan alınan yazıyla işten ayrılma
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
- İşçinin ölümü
İşçinin haklı bir neden olmaksızın istifa etmesi hâlinde ise kural olarak kıdem tazminatı ödenmez.
Nasıl hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için işçinin son 30 günlük brüt ücreti esas alınır; bir yıldan artan süreler için orantılı ödeme yapılır. Hesaplamada yalnızca çıplak ücret değil, düzenli olarak sağlanan yemek, yol gibi parasal değeri olan menfaatler de dikkate alınır. Ancak ödenecek tutar, her dönem güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz.
Arabuluculuk ve zamanaşımı
Kıdem tazminatı talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Kıdem tazminatı alacağı, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir.